Văn cúng tết Đoan Ngọ chuẩn theo phong tục Việt Nam

5/5 - (1 bình chọn)

Cúng Tết Đoan Ngọ của người Việt Nam là một việc quan trọng diễn ra vào mùng 5 tháng 5 Âm lịch hàng năm. Vào ngày này thì mỗi sáng sớm dậy là nên ăn rượu nếp, mận,… hoặc các đồ có tính hàn với mục đích cầu mong sức khỏe. Tuy nhiên vào ngày ngày cũng có những điều kiêng kỵ cần nghe theo.

Bạn có biết tại sao lại như vậy không? Hay bạn đang cần tìm hiểu xem vào ngày này cần làm gì, ăn gì cho đúng phong tục và kiêng điều gì? Nếu chưa thì hãy cùng theo dõi bài viết dưới đây để biết chi tiết nhé!

Xem thêm: Mâm cúng giỗ gồm những gì?

Tết Đoan Ngọ rơi vào ngày nào?

Tết Đoan Ngọ hay còn gọi là Tết Đoan Dương hoặc Tết Diệt Sâu Bọ, diễn ra vào ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch hằng năm. Năm 2023 thì Tết Đoan Ngọ là ngày Thứ Năm, 22 tháng 6 (Dương Lịch). Đây là một trong những ngày lễ lớn của người Việt Nam ta.

Các nước khác cũng có Tết Đoan Ngọ. Trung Quốc gọi là Duanwu Festival (節端午) hoặc Dano (단오) tại Hàn Quốc. Nói rộng ra thì đây là một ngày lễ truyền thống quan trọng ở các nước Đông Á bao gồm Việt Nam, Trung Quốc, Hàn Quốc và Triều Tiên.

Tại Trung Quốc và Triều Tiên thì giống với Việt Nam là Lễ Đoan Ngọ được diễn ra vào ngày 5 tháng 5 âm lịch hoặc ngày 5 tháng 5 dương lịch (đối với Hàn Quốc).

Ngày Tết Diệt Sâu Bọ năm 2023 là ngày 22 tháng 6 Dương Lịch
Ngày Tết Diệt Sâu Bọ năm 2023 là ngày 22 tháng 6 Dương Lịch

Ý nghĩa của ngày Tết Sâu Bọ

Đây cũng là dịp để mọi người có thể sum họp, đoàn viên, cùng nhau thưởng thức các món ăn truyền thống và cầu mong sức khỏe dồi dào, một năm mới an khang, thịnh vượng. Ngày nay, Tết Đoan Ngọ vẫn là một ngày lễ quan trọng của người Việt Nam.

Tết Đoan Ngọ
Tết Đoan Ngọ

Nguồn gốc của ngày Diệt Sâu Bọ ở Việt Nam

Theo nguyên gốc thì ngày lễ này sẽ có 2 nguồn gốc ý nghĩa là theo Truyền Thuyết Khuất Nguyên và theo Câu Chuyện Diệt Sâu Bọ. Tuy nhiên thì Truyền Thuyết Về Việc Giết Sâu Bọ nổi tiếng hơn và cũng phù hợp với những truyền thống của Việt Nam hơn.

Theo truyền thuyết này, vào một vụ mùa thì người nông dân ăn mừng vì trúng mùa. Thế nhưng năm ấy lại có sâu bọ kéo đến đông đảo. Chúng ăn hết cây trái, thực phẩm đã thu hoạch được làm người dân rất lo lắng và buồn bực. Thế rồi có một ông lão đã xuất hiện và chỉ cho dân làng cách tiêu diệt đám sâu bọ. Ông nói rằng: “Sâu bọ hàng năm vào ngày này rất hung hăng, mỗi năm vào đúng ngày này cứ làm theo những gì đã dặn thì sẽ trị được chúng”. Dân làng làm theo lời ông lão và quả nhiên diệt được sâu bọ. Để tưởng nhớ công lao của ông lão, dân làng đã đặt cho ngày này là ngày Tết “diệt sâu bọ”. Đó chính là ngày mung 5 tháng 5 hàng năm – Lễ Diệt Sâu Bọ.

Ăn gì và làm gì vào ngày Tết Đoan Ngọ theo truyền thống?

Theo truyền thống thì nên ăn gì và làm gì vào ngày này?
Theo truyền thống thì nên ăn gì và làm gì vào ngày này?

Vào ngày này, mọi người thường thờ cúng tổ tiên và ăn các món ăn có tính hàn để giải độc, diệt sâu bọ như cơm rượu nếp, bánh tro, mận, vải,… Đây đã là truyền thống, là bản sắc được truyền từ thời các cụ tới nay

Ngoài ra, ở nhiều nơi cũng thường tổ chức các hoạt động văn hóa, vui chơi giải trí như hái hoa, bắt cổng,… để cầu mong một năm an lành, may mắn. Cách chuẩn bị mâm cúng Tết Đoan Ngọ

Dưới đây là một vài việc nên làm vào ngày này:

  • Ăn đồ ăn có tính hàn ngay khi vừa ngủ dậy, lúc bụng còn trống rỗng như: mận, vải,…
  • Thứ không thể thiếu: Rượu nếp (Có cả cơm nếp ở trong). Nhiều nơi còn gọi là phèn chua
  • Cúng Diệt Sâu Bọ 

Những việc kiêng kỵ không nên làm vào ngày tết Đoan Ngọ

Những việc kiêng kỵ không nên làm vào này tết Đoan Ngọ
Những việc kiêng kỵ không nên làm vào này tết Đoan Ngọ

Trong ngày Tết Đoan Ngọ cũng có những điều kiêng kỵ mà các cụ truyền lại là cần tránh làm để kéo tới những điềm xấu không đáng có. Đó là:

  • Không nên soi gương sau nửa đêm để tránh chiêu dụ âm khí.
  • Giữ giày dép gọn gàng, không để lộn xộn để không dẫn vào tà khí.
  • Không đặt chân xuống đất khi vừa thức dậy. Thay vào đó, rửa miệng và ăn cơm rượu để “diệt sạch sâu bọ.”
  • Tránh dừng chân ở những nơi âm u và tiêu biểu có nhiều tà khí.
  • Không nên mua vật phẩm có hình thù kỳ quái và không rõ nguồn gốc để tránh rước thêm tà vào nhà.
  • Tránh chọn phòng đầu tiên hoặc cuối cùng trong hành lang khách sạn và không nên ở trong phòng bài trí các đồ vật tôn giáo.
  • Tránh làm rơi hoặc mất tiền, ví tiền để tránh mất tài, lộc
  • Không đi du lịch hoặc tham quan lăng tẩm và địa đạo trong ngày Tết Đoan Ngọ.

Thời điểm làm lễ cúng tết Đoan Ngọ

Thời gian đẹp và chuẩn nhất để cúng Tết Sâu Bọ là vào giờ Ngọ ( 11h – 13h). Nhưng, nếu gia đình bạn không sắp xếp được thời gian, thì có thể dâng lễ cúng vào 7h – 9h sáng. Đây là 2 khung giờ hoàng đạo rất thích hợp để cử hành những nghi lễ cung bái tâm linh.

Hướng dẫn cách chuẩn bị mâm cúng lễ Đoan Ngọ chuẩn Việt Nam

Nếu như chuẩn theo phong tục để cúng lễ Tết Đoan Ngọ thì gia chủ cần chuẩn bị 2 phần khác nhau là lễ cúng gia tiên và lễ cúng ngoài trời. Có thể làm lễ chay hay lễ mặn tùy vào gia chủ.

Trong ngày Tết Đoan Ngọ, người dân thường không dâng lễ mặn như gà hay chân giò. Mâm cúng chuẩn thường gồm trái cây, hoa tươi và các phẩm vật phù hợp với tiết khí Hạ chí để thể hiện tâm thái của mùa hè.

Nói qua thì dù là lễ ở miền nào cũng không thể thiếu các thứ sau:

  • Hương, hoa, vàng mã
  • Cơm rượu nếp
  • Các loại hoa quả (mận, vải…)
  • Bánh tro, bánh ú, xôi, chè (Có thể chọn 1 trong những thứ này)

Mâm cúng gia tiên ngày lễ Diệt Sâu Bọ cần chuẩn bị

Mâm cúng gia tiên
Mâm cúng gia tiên

Mỗi miền lại có những tiêu chuẩn khác nhau do phong tục địa phương. Vậy nên chúng tôi sẽ lấy Miền Bắc làm chuẩn và rồi có sự khác biệt nào đó thì sẽ được đề cập ở dưới.

Mâm lễ cúng Tết Đoan Ngọ ở miền Bắc thường bao gồm các thành phần sau:

  • Hương, hoa và vàng mã
  • Nước và rượu nếp
  • Các loại hoa quả như mận, vải, hồng xiêm, dưa hấu,.. (Chuẩn thì là các loại quả có tình Hàn)
  • Bánh tro: Bánh tro là một loại bánh truyền thống làm từ gạo nếp đã ngâm trong nước tro và gói trong lá chuối. Bánh này thường được ăn cùng với đường hoặc mật và được coi là một phần quan trọng của mâm cúng.
  • Bánh ú, xôi và chè: Các loại bánh truyền thống và món ngon khác thường cũng có mặt trên mâm cúng Tết Đoan Ngọ.

Mâm cúng Miền Trung chỉ khác là có thêm các món sau:

  • Chè kê: Món ăn đặc biệt quen thuộc với người gốc Huế thường xuất hiện trong mâm cúng.
  • Thịt vịt: Thịt vịt thường được thêm vào mâm cúng miền Trung, được coi là một món giải nhiệt, mát cả năm và có tác dụng bổ máu và thanh lọc cơ thể.
  • Cơm rượu miền Trung: Loại cơm rượu này được làm từ phương pháp lên men cổ truyền và có dạng miếng nhỏ vuông vức.

Còn với mâm cúng Ngày Diệt Sâu Bọ ở miền Nam là có những thứ sau:

  • Cơm rượu miền Nam: Cơm rượu ở miền Nam thường viên thành những viên tròn và để ủ. Rượu thường thơm mùi, và thêm nước đường.
  • Bánh ú bá trạng (Tương tự và thay cho Bánh Tro ở miền Bắc): Bánh bá trạng tương tự bánh tro nhưng lớn hơn một chút và được làm từ gạo nếp, có nhiều loại nhân bên trong và được gói trong lá rồi nấu chín.
  • Chè trôi nước: Là viên chè tròn to được làm từ bột nếp trắng với nhân đậu xanh, thường ăn cùng nước đường gừng và nước cốt dừa.

Mâm cúng ngoài trời chuẩn (Có thể dùng cho cả 3 miền)

Mâm cúng ngoài trời đúng theo các cụ dạy
Mâm cúng ngoài trời đúng theo các cụ dạy

Chuẩn bị bàn cúng ngoài trời, gia chủ cần hướng bàn cúng về phía Nam, những lễ vật trong mâm cúng bao gồm:

  • Bàn cúng được trải với một tấm vải đỏ rộng
  • 5 chén rượu với 5 màu: trắng, đỏ, vàng, xanh, đen (rượu cần pha với một ít hùng hoàng)
  • 5 chén trà với 5 hương vị khác nhau.
  • Hoa đồng tiền màu đỏ chuẩn bị 9 bông cài lên mâm ngũ quà.
  • Chuẩn bị bánh chay, xôi chay
  • Mâm ngũ quả với 5 vị: cay, đắng, mặn, ngọt, chua.
  • Vàng mã: vàng thuyền, vàng thỏi, vàng lá
  • Lọng đỏ có viền vàng: 1 chiếc
  • 9 cây nến
  • Hương nhang.

Sau lễ cúng là các tục lệ giết sâu bọ. Cả nhà quây quần ăn những thứ quả chua, rượu nếp, bánh tro… để diệt trừ” sâu bọ”, xua đuổi hết bệnh tật…

Văn khấn và cách cúng Tết Đoan Ngọ nên làm theo

Với lễ cúng gia tiên

Với cách làm lễ cúng gia tiên ngày Tết Đoan Ngọ, bạn cần thực hiện như sau:

1. Đầu tiên, chuẩn bị mâm cúng lễ tết Đoan Ngọ theo như danh sách và hướng dẫn ở trên

2. Văn khấn lễ Đoan Ngọ

Người cúng đốt 9 ngọn nến, thắp 9 nén nhang, quỳ lạy 9 lạy và khấn:

Con nhất tâm kính bái, cung thỉnh cha mẹ, ông bà, gia tiên tiền tổ nội ngoại, hôm nay là ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch, ngày Tết Đoan Ngọ năm (thời gian hiện tại) vào giờ nhâm ngọ thanh long hoàng đạo là giờ cát tường, chúng con với tấm lòng thành kính hiếu nghĩa xin sửa soạn lễ vật, tiền vàng, nhang đăng cung thỉnh kính mời cha mẹ, ông bà, cùng gia tiên tiền tổ nội ngoại hạ đàn thụ hưởng và chứng giám cho tấm lòng thành kính của chúng con.

Kính lạy cha mẹ ông bà cùng gia tiên nội ngoại, nhân ngày Tết Đoan Ngọ con cung thỉnh kính mời gia tiên nội ngoại trợ duyên cho chúng con làm lễ cầu xin Thượng Đế, Ngọc Hoàng Đại Đế bảo vệ mùa màng cho nhân dân, gia ân cho hương linh tiên tổ được mát mẻ ở nơi thiên giới, chúng con thỉnh cầu cha mẹ, ông bà, gia tiên tiền tổ nội ngoại phù hộ độ trì cho chúng con, Cầu tài tài đến. Cầu phúc phúc lai. Cầu đức đức thịnh. Cầu lộc lộc tồn. Hanh thông sự nghiệp vạn sự cát tường như ý.

Chúng con nhất tâm quy mệnh lễ, thành kính cung thỉnh lên gia tiên nội ngoại cầu xin gia tiên chứng lễ.

Chúng con xin đa tạ.

Chúng con xin đa tạ.

Chúng con xin đa tạ.”

Cách cúng Tết Đoan Ngọ
Cách cúng Tết Đoan Ngọ

2. Với lễ cúng tết Đoan Ngọ ngoài trời

Với cách làm lễ cúng ngoài trời ngày Tết Đoan Ngọ, bạn cần thực hiện như sau:

1. Bước đầu tiên cũng cần chuẩn bị mâm cúng lễ tết Đoan Ngọ ngoài trời như ở trên

2. Văn khấn lễ Đoan Ngọ ngoài trời:

Khi vào lễ thì cần thắp 9 ngọn nến, 9 nén nhang và đọc kinh:

“Đốt nến và đọc kinh. Khởi tâm thắp nến. Hào quang sáng bừng. Tâm thân thanh tịnh. Gạt bỏ phiền ưu. Thái thượng đại đan. Từ quang phổ chiếu. Thần tiên chứng đàn.Thắp nhang và đọc kinh. Hương phần bảo đỉnh. Khí đạt huyền không. Thần nhân hợp nhất. Yết kiến nguyệt cung. Thần thông linh hiển. Pháp hiện cửu vân. Đan điền linh tụ. Tâm quy mệnh lễ. Cáo hạ thần tiên.”

Quỳ xuống lễ 9 lễ. Văn khấn rằng:

“Con xin trấn minh nhất tâm quy mệnh lễ. Kính lạy Thượng Đế. Kính lạy Hỗn Côn Sư Tổ. Kính lạy Hồng Quân Lão Tổ. Kính lạy Ngọc Hoàng Đại Đế, Đông phương Thanh Đế, Nam phương Xích Đế, Tây phương Bạch Đế, Bắc phương Hắc Đế. Kính lạy Hàng Ma đại đế thánh quân, Trừ Ma đại đế thánh quân, Giáo Hóa đại đế thánh quân. Kính lạy Tam Thanh Sư Tổ, Nguyên Thủy Thiên Tôn, Đạo Đức Thiên Tôn, Linh Bảo Thiên Tôn. Kính lạy Càn khôn đại chiến thần Cửu Thiên Huyền Nữ, Thái Thượng Lão Quân, Huyền Thiên Trấn Vũ. Kính lạy chính nhất tổng quản đại Thần Tài.

Kính lạy: Chư vị Thần Tướng. Thượng đàm thần tướng thiên thiên tướng. Trung đàm thần tướng thiên thiên binh. Hạ đàm thần tướng thiên thiên mã. Kính lạy Tứ Đức Thánh Mẫu. Kính lạy Tứ Hải Long Vương. Kính lạy, Tản Viên Sơn Thánh Đô Đại Thành Hoàng. Kính lạy, Quốc chủ Đại Vương cảm thần Bạch Mã Linh Lang, cùng chư vị Thánh Quốc. Kính lạy chư vị Sơn thần, Long thần, Thổ địa, Thổ công táo quân, Thổ kỳ, cùng chư vị thần tiên trong tam giới, hạ đàn chứng lễ.

Hôm nay là ngày Tết Đoan Ngọ giữa thiên địa minh chứng, chúng con nhất tâm thành kính sửa soạn lễ vật tiền vàng, nhang đăng cung thỉnh tấu sớ kính trình lên Ngọc Hoàng Đại Đế cùng chư ngài, xin chư ngài gợi ý lên Thượng Đế khai ân minh xét cho toàn cõi trần gian được giải thoát mọi kiếp nạn, tất cả tà ma, quỷ trùng không làm hại được dương gian, mùa màng được bội thu, chúng sinh đều được hoan ca hưởng đại phúc, người tốt vì dân vì nước, người lương thiện, người không sát sinh, được tăng thọ, tích phúc, được ban cho tài lộc, quan lộc, phúc lộc, vận khí hanh thông vạn sự như ý nguyện.

Cầu xin Thượng Đế, Ngọc Hoàng Đại Đế, cùng chư ngài khai ân ban cho những linh hồn gia tiên của chúng con được hưởng đặc ân của Thượng Đế, được lên thiên giới hưởng đại phúc đại lộc.

Chúng con cầu xin Thượng Đế, Ngọc Hoàng Đại Đế cùng chư ngài minh anh xoi xét để các vị Thần Tiên chuyên diệt quỷ trừ tà trong tam giới được ra tay trừng phạt những kẻ ác nhân thất đức, hách dịch cường quyền ở trần gian, trừng phạt bọn trùng yêu, tà quái làm hại mùa màng.

Chúng con trấn minh nhất tâm thành kính nguyện rằng: Cầu tài tài đến, cầu phúc phúc lai, cầu đức đức thịnh, cầu lộc lộc tồn, ỷ trượng chư thiên, cung đức giáng hạ, hương biến tam giới thấu cửu trùng thiên. Chúng con cầu nguyện cho bách gia trăm họ và nhân dân Việt Nam, gia toàn khang ninh, nhân an vật thịnh, hiển vinh thụ huệ, thế thế chi an, ngàn thu vạn vạn tuế.

Nguyện cầu cho toàn cõi chúng sinh trong tam giới đều được hưởng ân huệ của Thượng Đế, vạn vật tự nhiên đều vinh danh Thượng Đế.

Chúng con xin đa tạ.

Chúng con xin đa tạ.

Chúng con xin đa tạ.”

Sau khi đọc xong văn khấn thì lại quỳ lễ 9 lần.

Văn khấn ngày lễ tết Đoan Ngọ khác nên tham khảo

” Nam mô A di Đà Phật!

Nam mô A di Đà Phật!

Nam mô A di Đà Phật!

Con lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.

– Con kính lạy Hoàng thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.

– Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng chư vị Tôn thần.

– Con kính lạy Tổ tiên, Hiển khảo, Hiển tỷ, chư vị Hương linh (nếu bố, mẹ còn sống thì thay bằng Tổ khảo, Tổ tỷ)

Tín chủ chúng con là:……………………………………………

Ngụ tại:………………………………………………………….

Hôm nay là ngày Đoan Ngọ, chúng con sửa sang hương đăng, sắm sanh lễ vật, hoa đăng, trà quả dâng lên trước án.

Chúng con kính mời ngài Bản cảnh Thành hoàng, Chư vị Đại Vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân, Ngũ phương, Long Mạch, Tài thần, cúi xin các Ngài giáng lâm trước án chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.

Chúng con kính mời các cụ Tổ khảo, Tổ tỷ, chư vị Hương linh gia tiên nội ngoại họ…………………, cúi xin các vị thương xót con cháu chứng giám tâm thành thụ hưởng lễ vật.

Tín chủ con lại kính mời các vị Tiền chủ, Hậu chủ tại nhà này, đất này đồng lâm án tiền, đồng lai hâm hưởng, độ cho chúng con thân cung khang thái, bản mệnh bình an.

Bốn mùa không hạn ách, tám tiết hưởng bình an thịnh vượng.

Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.

Nam mô A di Đà Phật!

Nam mô A di Đà Phật!

Nam mô A di Đà Phật! “

Một vài câu chúc Tết Đoan Ngọ hay và ý nghĩa

Cũng là một dịp “Tết” nên vào ngày này thì những lời chúc cũng đem tới những sự hoan hỉ bất ngờ. Hãy tưởng tượng người được chúc mang tới một vẻ mạt hành phúc và ngạc nhiên tới chứng nào.

Để biến điều này thành hiện thưc, chúng tôi sẽ gợi ý cho bạn ở dưới đây là một vài lời chúc Tết Đoan Ngọ hay và ý nghĩa:

  • Chúc bạn Tết Đoan Ngọ vui vẻ, hạnh phúc, sức khỏe dồi dào, vạn sự như ý.
  • Chúc bạn và gia đình có một ngày Tết Đoan Ngọ thật đầm ấm, trọn vẹn.
  • Chúc bạn ăn no, ngủ kỹ để lũ “sâu bọ” không còn đường trú ẩn nhé.
  • Chúc bạn ngọt ngào như bánh trôi, trong trẻo như bánh gio, đủ chất như thịt vịt, sắc son như mận hậu, hăng hái như vải tháng 5!
  • Chúc bạn một ngày Tết Đoan Ngọ thật vui vẻ, may mắn, thành công.

Ngoài ra, bạn cũng có thể sáng tạo những lời chúc Tết Đoan Ngọ theo cách riêng của mình, thể hiện được tình cảm và sự quan tâm của bạn dành cho người nhận.

  • Gửi lời chúc Tết Đoan Ngọ đến người thân:
    • “Chúc bố mẹ của con có một ngày Tết Đoan Ngọ thật vui vẻ, chúc vụ mùa sắp tới của gia đình mình thật bội thu. Bố mẹ hãy luôn khỏe mạnh, sống thật lâu bên con nhé vì với con bố mẹ là tất cả!”
    • “Chúc anh/chị/em có một ngày Tết Đoan Ngọ thật vui vẻ, hạnh phúc. Chúc anh/chị/em luôn thành công trong công việc, tình yêu và cuộc sống nhé!”
    • “Chúc bạn bè của mình có một ngày Tết Đoan Ngọ thật vui vẻ, ý nghĩa. Chúc các bạn luôn khỏe mạnh, vui vẻ và luôn bên nhau nhé!”
  • Gửi lời chúc Tết Đoan Ngọ đến đối tác, khách hàng:
    • “Chúc Quý khách hàng có một ngày Tết Đoan Ngọ thật vui vẻ, an lành. Chúc Quý khách hàng luôn thành công trong kinh doanh, phát triển bền vững.”
    • “Chúc Quý đối tác có một ngày Tết Đoan Ngọ thật đầm ấm, hạnh phúc. Chúc Quý đối tác luôn hợp tác, phát triển cùng nhau.”

(Các lời chúc tham khảo từ Google)

Xem thêm: Ngày Vía Quan Âm là ngày nào

Như vậy trên đây chúng tôi đã mang tới cho bạn những thông tin hữu ích về mâm cúng Tết Đoan Ngọ và cách thực hiện nghi lễ cúng bái vào ngày này sao cho chuẩn với phong tục, tập quán của cha ông ta từ xưa tới giờ. Mong rằng các thông tin này sẽ giúp cho các có một ngày lễ Diệt Sâu Bọ thật trọn vẹn và ý nghĩa nhé! Cảm ơn các bạn đọc giả của Kiến Vàng.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *